Het diafragma

Ademhaling

Het diafragma (middenrif) scheidt de borst- en buikholte van elkaar. Deze hecht aan het borstbeen, ribben (grofweg rib 9-18) en de onderrug. Het is de meest belangrijke spier voor ademhaling en wordt geïnnerveerd door de n. phrenicus. Deze zenuw komt uit de hals en heeft naast de aansturende functie van het diafragma nog vele andere connecties. Hierdoor is het diafragma en de n. phrenicus een onmisbare schakel voor vele verbindingen tussen de voor- en achterhand. Osteopatisch bekeken is de voorhand niet los te zien van de achterhand (los van de n. phrenicus zijn hiervoor nog veel meer redenen voor o.a. op myofasciaal, neurologisch en cranio-sacraal vlak).

Een paard haalt gemiddeld 8-14 keer adem per minuut in rust. Één keer ademhalen tel je als in- en uitademen bij elkaar. Je kan dit het beste zien bij de flanken.

middenrifdierenosteopathie

De meest belangrijke spier voor ademhaling.

Doorbloeding

Het diafragma bestaat uit een linker- en rechter gedeelte (crus). De rechter crus is groter en sterker. Door beide crus lopen diverse belangrijke structuren naar de buikholte.

  • De aorta via de hiatus aorticus – de grootste slagader van het lijf. Hierdoor stroomt zuurstofrijk bloed van het hart naar de organen.
  • De oesophagus (slokdarm) via de hiatus oesophagus – van de mondholte naar de maag.
  • De vena cava via het foramen venae cavae. Hierdoor stroomt zuurstofarm (veneus) bloed. De vena cava ligt in het centrum tendineum van het diafragma. De vena cava wordt dus omringd door peesweefsel, niet door spierweefsel.
  • Daarnaast passeren ook diverse zenuwen, o.a. de n. vagus.
middenrifventraaldierenosteopathie

Het diafragma vanaf de buik bekeken. De plekken waar de aorta, oesophagus en vena cava passeren zijn nu goed te zien.

De terugkeer van het veneuze/zuurstofarme bloed wordt ondersteund door een goede ademhaling. Bij inademing krijgt de vena cava meer ruimte door aanspanning van het diafragma en daardoor meer ruimte in het centrum tendineum. Doordat de vena cava meer ruimte heeft kan het bloed makkelijker terugstromen naar het hart. Voor een goede doorbloeding is het diafragma dus heel belangrijk.

Organen

Wanneer het diafragma aanspant, trekt deze de longen mee naar beneden (richting de staart). Zo wordt zuurstof ingeademd. Bij het uitademen wordt koolstofdioxide uitgeblazen. (Dit is een veel uitgebreider proces dan ik nu beschrijf, zie de link onderaan de blog voor meer info.)

Daarnaast ligt het middenrif op de buikorganen. Door middel van ligamenten zijn de lever en de maag direct verbonden met het diafragma. Ook hebben de buikorganen onderlinge connecties waardoor het middenrif ook van invloed is op de organen en vice versa.

horsediaphragm.gif

De positie van het diafragma ten opzicht van organen.

Door zijn aanhechtingen geeft een probleem met het diafragma ook een probleem in de beweging van bijvoorbeeld de onderrug. Problemen met het diafragma kunnen o.a. ontstaan vanuit een visceraal probleem, een verkeerd passend zadel of een bewegingsbeperking in de nek etc. Het diafragma alleen behandelen is dus meestal niet zinvol, er moet altijd naar het totaal plaatje gekeken worden van het paard en het management. 

Paardenosteopathie

Wanneer ik een paard behandel controleer ik eigenlijk alles op beweging. Wanneer er geen beweging mogelijk is in bijvoorbeeld een gewricht of ik voel dat een lever of middenrif niet goed beweegt, spreek ik van een osteopatische disorder of laesie. Door het losmaken van het middenrif en organen is soms het manipuleren van wervels niet meer nodig en blijven deze langer los, door het behandelen van de oorzaak. 

Conclusie

Het diafragma is een bijzondere en belangrijke spier om meerdere redenen:

  • Het middenrif vormt een belangrijke verbinding tussen voor- en achterhand vanwege zijn positie, anatomie en functie.
  • Voor een goede doorbloeding is het middenrif een belangrijke spier: om zuurstof in te ademen en veneus bloed terug te voeren naar het hart.
  • Vanwege zijn aanhechtingen kan een probleem met het diafragma diverse problemen in beweging veroorzaken.
  • Een probleem op visceraal gebied beïnvloed het middenrif en vice versa. Beiden moeten dus altijd goed kunnen bewegen.

Wat kan je zelf doen?

  • Geef je paard frisse lucht en laat ‘m niet de hele dag in een (vieze) stal staan.
  • Laat regelmatig je zadel controleren.
  • Singel niet te strak aan. Geef het paard altijd ruimte om te ademen. (En ga zelf op zitles als je er anders af valt 😉 )
  • Let op met wat je je paard voert. Zorg voor voldoende ruwvoer en zo min mogelijk ‘krachtvoer’. Voer bewust!

Uiteraard zijn bovenstaande dingen niet de enige dingen die een verband houden met het diafragma. Wil je meer weten over ademhaling dan is deze TED talk leuk om te kijken: https://www.youtube.com/watch?v=8NUxvJS-_0k.

Bronnen:
Budras
3D horse anatomy (software)

De monnikskapspier en osteopathie

De MONNIKSKAPSPIER (m. trapezius) is bij veel ruiters bekend. Hij bestaat uit 2 delen, een pars cervicalis (hals gedeelte) en pars thoracica (schoft gedeelte). Volgens het anatomieboek Budras zorgt deze spier o.a. voor het naar voren brengen van het been. De conditie van deze spieren aan beide kanten van de schoft is afhankelijk van meerdere factoren. Voor vele ruiters is bekend dat een goede training en een goed passend zadel belangrijk zijn voor het trainen van deze spier. Daar valt nog een heleboel over te vertellen, maar dat laat ik over aan instructeurs en zadelmakers 

trapezius

Wel is er een anatomisch aspect waar ik je graag iets over vertel. De monnikskapspier wordt namelijk geïnnerveerd door de n. accesorius, de 11e hoofdzenuw (craniale zenuw). In boeken wordt deze afgekort als NXI. De NXI loopt vanuit het hoofd, door een doorgang o.a. gevormd door de slaapbotten (os temporale) en innerveert de m. brachiocephalicus en m. trapezius.

trapspier

Vorige week had een klant van mij een zadelpasconsult, waarbij de omtrek van de schoft wordt gemeten en uitgetekend. Je kan goed zien dat de contouren van de schoft enorm zijn veranderd!  De eigenaar heeft dit paard al heel lang en de conditie van de spieren in de schoft regio was met de tijd wel verbeterd maar nu al een poos hetzelfde gebleven. Er bleef een klein verschil zichtbaar in links en rechts. Meer bespiering ontstond er (ondanks goede training, regelmatige zadelcontroles, goede voeding etc.) niet.

Deze KWPN-er is met zijn 24 jaar ondanks zijn leeftijd alleen maar verbeterd in bespiering met dank aan osteopatische ondersteuning! 🙌🏼Daarom is het resultaat zo mooi om te zien. Aan de lijnen (boven is VOOR en onder is NA enkele behandelingen) is te zien dat er een gespierde, “gevulde” schoft is ontstaan. (Deze bestaat overigens uit meer spieren dan alleen de m. trapezius.)

schoftnaosteopathie

Boven: VOOR behandelingen Onder: NA behandelingen

Wat is het effect van een osteopatische behandeling op de schoft regio? Naast dat alle (omliggende) structuren worden losgemaakt zoals wervels, ribben, schouders, spieren, fascia etc. wordt de monnikskapspier ook beïnvloed door cranio-sacrale technieken via de NXI. Uiteraard is het van belang om dan te weten welke technieken nodig zijn op o.a. het hoofd, zodat alles goed kan bewegen en doorbloeden om het zelfherstellend vermogen van het lichaam aan te spreken. Zelfs problemen in de achterhand hebben hun effect op de schoft… dat valt allemaal niet los van elkaar te zien en ik heb geprobeerd in dit stuk op een klein onderdeel hiervan in te zoomen.

20294547_492799661057355_9083733983873433891_n

Hoofdzenuw n. accesorius afgekort als NXI

Dat een paardenosteopaat alleen de rug behandelt of alleen maar “kraakt” is dus niet waar. Cranio-sacraal én visceraal behandelen verdienen evengoed de aandacht in een complete behandeling, van kop tot kont  voor een compleet resultaat. Meer weten over cranio-sacraal en visceraal behandelen, lees dan verder over osteopathie.

Met dank aan de eigenaar voor het delen.